زیست کوچنشینی
کوچ؛ راههای هزارساله
هر سال دو بار، خانوادههای کوچنشین زاگرس با گلههایشان از گرمسیر به سردسیر و بازمیگردند؛ سفری از میان کوه و رود که یکی از کهنترین شیوههای زیست در این سرزمین است.
خواندن
معماری پلکانی
پالنگان؛ پلههای سنگی بر دو سوی رود
پالنگان در درهٔ رود تنگیور، در شهرستان کامیاران، جای گرفته است. خانهها با سنگهای تراشنخوردهٔ همان کوه ساخته شدهاند و مثل پلههایی بزرگ بر دو سوی رود بالا رفتهاند؛ بامِ هر خانه، حیاطِ خانهٔ بالاتر است. رودخانه از میان روستا میگذرد و پلهای کوچک، دو نیمهٔ آن را به هم میدوزند.
معماری با سنگ و بیملات
خانههای پالنگان با سنگهای خشک، تقریباً بدون ملات، چیده شدهاند؛ مهارتی که نسل به نسل منتقل شده است. دیوارهای ضخیم سنگی، تابستانهای زاگرس را تحملپذیر و زمستانها را گرم نگه میدارند. سقفها با تیرهای چوبی و اندود کاهگل پوشیده شدهاند.
- چیدمان پلکانی که هر خانه را از آفتاب و منظره سهمی میدهد
- کوچههای باریک و پلهای که پیادهرو و بام را یکی میکنند
- قلعهٔ کهن پالنگان بر فراز روستا، یادگار دوران پیش از اسلام
رود، ماهی، گردو
تنگیور فقط منظره نیست؛ اقتصاد روستا از آن میگذرد. پرورش ماهی قزلآلا در آب سرد رود، باغهای گردو و انگور در دامنه و دامداری در مراتع بالادست، سه پایهٔ زندگی پالنگاناند. در بهار، صدای آب و بوی شکوفهٔ گردو روستا را پر میکند.
آیین و آواز
عروسیهای پالنگان با دف و سرنا و رقص دستهجمعی برگزار میشود؛ رقصی که دستها را در هم قفل میکند و حلقهای میسازد. نوروز نیز با آتش و پوشاک رنگین در این روستا جشن گرفته میشود.
نشانهای برای پهنه
پالنگان یادآور آن است که در زاگرس، سنگ فقط مانع نبوده؛ مصالح و پناه بوده است. از هورامان تا لرستان، معماری این پهنه با همین زبان سخن میگوید.
روایتهای دیگر
