مهندسی کهن
سازههای آبی شوشتر؛ رودی که رام شد
در شوشتر، هفده قرن پیش، رود کارون را با پلبند، کانال و آبشار رام کردند تا آسیابها بچرخند و دشت سیراب شود؛ مجموعهای که یونسکو آن را شاهکار نبوغ خلاق نامیده است.
خواندن
پهنهٔ فرهنگی
جلگههای جنوبغربی و کرانهٔ خلیج فارس
آنجا که رودهای بزرگ به آبهای گرم میرسند، جلگهای حاصلخیز و بندرهایی کهن روییدهاند. نخلستانها، مهماننوازی بیدریغ، نغمههای پرشور دریا و دستهایی که لنج میسازند، از دیرباز چهرهٔ این پهنه بودهاند.
- نخلستانهای جلگه
- نیانبان و نغمههای دریا
- لنجسازی و دریانوردی
روایتها
از دل این پهنه
یادداشتهایی از جایها، هنرها و آیینهای جلگههای جنوبغربی و کرانهٔ خلیج فارس؛ هر یک با تصویری از همانجا.
تمدن کهن
چغازنبیل؛ پلکانی به سوی آسمان
سه هزار و سیصد سال پیش، پادشاه ایلام در دشت خوزستان زیگوراتی از خشت و آجر برافراشت که هنوز ایستاده است؛ نخستین اثر ایران در فهرست میراث جهانی.
خواندن
معماری ساحلی
بافت قدیم بوشهر؛ خانههایی رو به دریا
کوچههای باریک، شناشیرهای چوبی و دیوارهای سنگ مرجانی؛ بافت قدیم بوشهر معماریای است که برای گرفتن نسیم دریا و گریز از شرجی ساخته شده.
خواندن
زیست با نخل
نخلستان؛ درختی که همهچیز میدهد
از خرمای مضافتی تا حصیر و سقف و سایه، نخل در جلگههای جنوبغرب و کرانهٔ خلیج فارس، درخت زندگی است؛ درختی که در ترانهها و مثلها جای گرفته.
خواندن
لایهٔ دانشنامهای
مردمان و فرهنگها
در این لایهٔ ژرف، مردمان پهنه را با نام و در بافتی علمی و محترمانه معرفی میکنیم؛ روایتها بر پیوندها تکیه دارند، نه فاصلهها.
مردمان این پهنه
عربهای ایران
عربهای ایران از گروههای قومی کشورند که عمدتاً در استان خوزستان و کرانههای شمالی خلیج فارس زندگی میکنند و پیشینهای دیرینه در این سرزمین دارند. این مردم در طول تاریخ بخشی جداییناپذیر از جامعهٔ ایرانی بوده و در دفاع از میهن، بهویژه در دوران دفاع مقدس، رشادتها و فداکاریهای ماندگاری از خود نشان دادهاند. فرهنگ عربهای ایران با میهماننوازی گرم، شعر و ادب، موسیقی پرشور و آیینهای ویژه شناخته میشود. زندگی در کنار رودهای کارون و کرخه و کرانههای خلیج فارس، پیوندی ژرف میان این مردم و طبیعت و آب پدید آورده است. عربهای ایران با حفظ زبان و سنتهای خود در کنار هویت ملی ایرانی، نمونهای از همزیستی و همگرایی فرهنگی بهشمار میروند.
عربهای خوزستان، فرزندان کارون و کرخه، با شعر و رشادت، پیوند آب و خاک و میهن را در دل ایران سرودهاند.
ویژگیهای فرهنگی
- میهماننوازی گرم و سفرههای پر از خوراکهای محلی
- شعر و ادب عربی با مضامین حماسی و غنایی
- موسیقی پرشور با ساز و آواز محلی
- صنایع دستی همچون حصیربافی و عبابافی
- پیوند با رودها و کرانههای خلیج فارس
- رشادت در دفاع مقدس و میهندوستی
آیینها و سنتها
- آیینهای سنتی عروسی همراه با موسیقی و رقص یزله
- مجالس شعرخوانی و مناقشات ادبی
- آیینهای میهماننوازی و پذیرایی
- مناسبتها و آیینهای مذهبی و دینی
- جشنهای محلی و گردهماییهای طایفهای
- آیینهای مرتبط با ماهیگیری و کشاورزی
- زبان
- زبان عربی با گویش خوزستانی به همراه فارسی
- پوشش
- پوشش مردانه شامل دشداشه و عقال و چفیه و پوشش زنانه با عبا و لباسهای آراسته و رنگارنگ
- موسیقی
- موسیقی پرشور عربی با سازهایی چون عود، طبل و نیانبان و آواز و رقص یزله
چهرههای شاخص
ملا عبدالنبی قزوینی و شاعران نبطی خوزستانسنت سرایندگان شعر «نبطی» عربی خوزستان که سنت دیرینهٔ شعر بومی و مردمی این دیار را پاس داشتهاند.
شهیدان عربتبار دفاع مقدسرزمندگان عرب خوزستان که در سالهای دفاع مقدس در پایداری خرمشهر و آبادان نقشی ماندگار آفریدند.
هنرمندان موسیقی محلی خوزستاننوازندگان و خوانندگان «یزله» و نیانبان که نواهای پرشور عربی کرانهٔ کارون را زنده نگاه داشتهاند.