سازه‌های آبی شوشتر؛ رودی که رام شد

پل‌بند قیصر

ستون فقرات این شبکه، پل‌بندی است که «بند قیصر» نامیده می‌شود. روایت تاریخی می‌گوید پس از پیروزی شاپور یکم ساسانی بر والرین، امپراتور روم، اسیران رومی در ساخت این بند به کار گرفته شدند؛ از این‌رو نام قیصر بر آن مانده است. بند، هم پل بود و هم سد: آب را پشت خود بالا می‌آورد و به کانال‌ها می‌فرستاد.

• کانال گرگر که با دست از دل سنگ کنده شده و شهر را دور می‌زند
• آبشارها و آسیاب‌ها که با نیروی همان آب می‌چرخیدند
• تونل‌های زیرزمینی که آب را به دهانهٔ آسیاب‌ها می‌رساندند
• کولاب و حوضچه‌های آرام‌سازی جریان

آسیاب‌ها و صدای آب

در محوطهٔ آبشارها، ده‌ها آسیاب آبی در دل صخره کنده شده‌اند. آب از بالا با فشار بر پره‌ها می‌ریزد و سنگ آسیاب را می‌چرخاند. صدای آبشارها در کنار سکوت صخره‌ها، این محوطه را به یکی از دیدنی‌ترین مناظر خوزستان بدل کرده است.

شهر و آب

شوشتر شهری است که معماری‌اش با آب گره خورده: شوادان‌ها (اتاق‌های زیرزمینی خنک)، کانال‌های درون‌شهری و پل‌های تاریخی. زندگی روزمرهٔ مردم شهر، قرن‌ها با همین شبکه هماهنگ بوده است.

نشانه‌ای برای پهنه

سازه‌های شوشتر نشان می‌دهند که در جلگه‌های جنوب‌غرب، آب فراوان بود اما رام‌کردنش دانش می‌خواست. همان دانشی که در نخلستان‌ها و قنات‌ها و بندرها به شکل‌های دیگر دیده می‌شود.