کشت و آیین
زعفران؛ طلای سرخ قائنات
هر آبان، پیش از طلوع، دشتهای خراسان جنوبی و رضوی بنفش میشوند و خانوادهها برای چیدن گلهای زعفران به مزرعه میروند؛ گرانبهاترین ادویهٔ جهان، اینجا با دست چیده میشود.
خواندن
سنگ و باور
فیروزهٔ نیشابور؛ آسمانی در سنگ
در کوههای شمال نیشابور، معدنی هست که از دوران کهن تا امروز، سنگی آبی به رنگ آسمان بیرون میدهد. فیروزهٔ نیشابور را مرغوبترین فیروزهٔ جهان میدانند و نام این سنگ، از راه تجارت با غرب، در زبانهای اروپایی «تورکوآز» شده است؛ سنگی که از راه ترکیه به اروپا میرفت.
کهنترین معدن
معدن فیروزهٔ نیشابور دستکم دو هزار سال پیشینهٔ استخراج دارد و برخی آن را کهنترین معدن فیروزهٔ فعال جهان میدانند. فیروزه در رگههای سنگ آتشفشانی شکل میگیرد و کارگران معدن، قرنهاست با ابزار ساده آن را از دل کوه بیرون میآورند. سنگ خام سپس به کارگاههای تراش نیشابور و مشهد میرود.
- فیروزهٔ عجمی خالص و یکدست، ارزشمندترین گونه
- فیروزهٔ شجری با رگههای تیره که نقش شاخه میسازند
- فیروزهکوبی هنر نشاندن ریزههای فیروزه بر مس، که در اصفهان رواج دارد
رنگ آسمان بر زمین
فیروزه در فرهنگ ایرانی فقط زینت نیست؛ باور است. انگشتری فیروزه را مایهٔ برکت و دورکنندهٔ بدی دانستهاند. همین رنگ است که بر گنبدهای مسجدها و آرامگاهها نشسته و آسمان را به زمین آورده است؛ از گنبد مسجد شاه اصفهان تا حرم مشهد.
نیشابور؛ شهر سنگ و شعر
نیشابور فقط شهر فیروزه نیست؛ شهر خیام، عطار و کمالالملک هم هست. باغهای آرامگاه این بزرگان با کاشیهای فیروزهای، سنگ و شعر را در یک قاب گرد آوردهاند. بازار فیروزهفروشان شهر، هر روز میزبان مسافرانی است که تکهای از این آسمان را با خود میبرند.
نشانهای برای پهنه
فیروزه یادآور آن است که خراسان، دروازهٔ ایران به شرق، همیشه چیزی برای دادن به جهان داشته است: از سنگ آبی تا شعر و خرد.
روایتهای دیگر
