زعفران؛ طلای سرخ قائنات

گیاهی که پاییز شکوفه می‌دهد

زعفران از پیاز کوچکی می‌روید که در تابستان کاشته می‌شود و در پاییز، وقتی بیشتر گیاهان خواب زمستانی را آغاز می‌کنند، گل می‌دهد. در هر گل، سه کلالهٔ سرخ نشسته که همان زعفران است. جداکردن این کلاله‌ها از گل، کاری است ظریف که در خانه‌ها، دور هم و با گفت‌وگو انجام می‌شود.

• قائنات و تربت‌حیدریه قلب کشت زعفران در ایران و جهان
• بیش از نود درصد زعفران جهان در ایران تولید می‌شود
• پاک‌کردن گل کاری خانوادگی که فصل آن، فصل دیدار هم هست

آیین برداشت

برداشت زعفران فقط کار نیست؛ آیین است. خانواده‌ها به کمک یکدیگر می‌روند، در مزرعه چای و نان می‌خورند و در خانه، دور سینی‌های پر از گل، ترانه می‌خوانند و قصه می‌گویند. کودکان از همان سال‌های نخست، جداکردن کلاله را می‌آموزند.

از خراسان تا جهان

زعفران خراسان قرن‌هاست به بازارهای دور می‌رود: از هند و چین تا اروپا. در بازار مشهد و بیرجند، مغازه‌های زعفران‌فروشی با کاسه‌های سرخ خود، بازدیدکننده را می‌خوانند. نام‌های محلی، درجه‌بندی‌ها و شیوه‌های خشک‌کردن، دانشی است که نسل به نسل رسیده است.

نشانه‌ای برای پهنه

زعفران به ما نشان می‌دهد که مردمان خراسان، از خاک کم‌آب، گران‌بهاترین محصول را برداشته‌اند؛ با صبر و با دست. همان صبری که در بافت فرش و خواندن دوتار هم می‌بینیم.