زیست با آب
شالیزار؛ نغمهٔ کار در آب
از نشاکاری اردیبهشت تا درو در شهریور، شالیزارهای کرانهٔ کاسپین یک تقویم زندهاند؛ تقویمی که با آواز کار، خانههای سفالی و سفرهای عطرآگین همراه است.
خواندن
میراث طبیعی
جنگل هیرکانی؛ چهل میلیون سال سبز
میان کوههای البرز و دریای کاسپین، نواری سبز کشیده شده که سن آن را بین بیستوپنج تا پنجاه میلیون سال تخمین میزنند. جنگلهای هیرکانی بازماندهٔ جنگلهای پهنبرگی هستند که زمانی بیشتر اروپا و آسیا را میپوشاندند و در دوران یخبندان از میان رفتند؛ اما اینجا، در پناه کوه و رطوبت دریا، زنده ماندند.
چه چیز این جنگل را یگانه میکند
هیرکانی نام کهن این سرزمین است؛ همان «گرگان» باستانی. جنگل از تالش تا گلستان، نزدیک به هشتصد کیلومتر، در شیب شمالی البرز امتداد دارد و تا ارتفاع حدود دو هزار و هشتصد متر بالا میرود. در این فاصله، چند طبقهٔ جنگلی با گونههای متفاوت روی هم چیده شدهاند.
- راش در ارتفاعات میانی؛ درختانی بلند با تنههای خاکستری و نقرهای
- بلوط، ممرز و افرا در دامنههای پایینتر
- انجیلی یا آهنچوب؛ گونهای بومی که در پاییز به سرخ و نارنجی درمیآید
- شمشاد و سرخدار که یادگار جنگلهای بسیار کهناند
پلنگ و خرس و درختِ بیهمتا
هیرکانی زیستگاه پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، مرال و دهها گونهٔ پرنده است. تنوع زیستی آن چنان چشمگیر است که یونسکو در سال ۱۳۹۸ بخشهایی از این جنگل را در فهرست میراث جهانی طبیعی ثبت کرد. مردمان کرانهٔ کاسپین قرنها با این جنگل زیستهاند: از آن چوب و عسل و گیاه دارویی گرفتهاند و در نامگذاری روستاها، ترانهها و مثلهایشان از آن یاد کردهاند.
جنگل به مثابهٔ حافظه
جنگل هیرکانی برای این پهنه فقط منبع نیست، حافظه است: مسیرهای کوچِ گلهداران، چشمههای زیارتی، درختان کهنسالی که زیر سایهشان قرار میگذاشتند. پاسداشت این جنگل، پاسداشت شیوهای از زندگی است که در آن انسان خود را مهمان طبیعت میداند، نه مالک آن.
روایتهای دیگر
